ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

   
- ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ

Δεδομένου ότι, γενικά, το θέμα της περίθαλψης δεν ρυθμίζεται από τις ισχύουσες διμερείς Συμβάσεις λόγω του ότι είναι δύσκολος ο συντονισμός των συστημάτων ασφάλισης υγείας, από ελληνικής πλευράς ισχύουν τα εξής :

1. Εργαζόμενοι

Κατά κανόνα, καλύπτονται, εφόσον αναλάβουν εργασία, από τον ασφαλιστικό φορέα στον οποίο σφαλίζονται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στη νομοθεσία μας.

2. Συνταξιούχοι

- Οσοι λαμβάνουν σύνταξη από την Ελλάδα, αυτοτελή ή τμηματική, έχουν δικαίωμα για περίθαλψη, εφόσον διαμένουν μόνιμα ή προσωρινά στην Ελλάδα, από τον ασφαλιστικό φορέα που τους χορηγεί την εν λόγω σύνταξη.

- Οσοι λαμβάνουν σύνταξη μόνον από άλλη χώρα, έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το επιθυμούν να ασφαλισθούν στο ΙΚΑ, καταβάλλοντας εισφορά ίση με το 8% του ποσού της σύνταξής τους και έχουν οι ίδιοι, αλλά και τα μέλη οικογένειάς τους (εφόσον δεν έχουν ίδιο δικαίωμα), την ίδια κάλυψη με αυτή των συνταξιούχων του ΙΚΑ. Το δικαίωμα αυτό της προαιρετικής ασφάλισης στο ΙΚΑ για περίθαλψη προβλέπεται στο Αρθρο 11 του Νόμου 1276/82.

- ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΑΥΤΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΗΚΟΩΝ ΚΑΙ ΟΜΟΓΕΝΩΝ

Στο ΙΚΑ συστάθηκε ο Ειδικός Λογαριασμός Αυτασφάλισης (άρθρο 36 του ν.1902/90 ΦΕΚ 138/τ.Α΄/17-10-90), στον οποίο μπορούν να υπαχθούν πρόσωπα που έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους, ανεξάρτητα από φύλο, που δεν έχουν υπερβεί το 58ο οι γυναίκες το το 63ο οι άνδρες, με την προϋπόθεση ότι διαμένουν στην Ελλάδα και δεν ασφαλίζονται παράλληλα υποχρεωτικά ή προαιρετικά στον Κλάδο Σύνταξης του ΙΚΑ ή άλλου φορέα κύριας ασφάλισης ή του Δημοσίου.
Η ασφάλιση πραγματοποιείται μόνον για τον Κλάδο Σύνταξης και καλύπτει τους κινδύνους γήρατος, αναπηρίας και θανάτου.
Αρμόδιο υποκατάστημα για την υπαγωγή στον Ειδικό Λογαριασμό Αυτασφάλισης είναι το υποκατάστημα του ΙΚΑ του τόπου διαμονής του ενδιαφερόμενου.

- ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

Με τα Αρθρα 1-4 του Ν.1469/84 (ΦΕΚ 111/τ.Α΄/3-8-1984) παρέχεται η δυνατότητα στους Ελληνες υπηκόους και ομογενείς που είναι εγκατεστημένοι στο εξωτερικό να ασφαλισθούν προαιρετικά για σύνταξη στον Ειδικό Λογαριασμό Ασφάλισης Ελλήνων Εξωτερικού του ΙΚΑ, ώστε επιστρέφοντας στην Ελλάδα να μπορούν να λάβουν σύνταξη.

- ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΜΟΓΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΖΟΜΕΝΩΝ
(Αρθρα 1 και 5 του Ν.1469/1984).

Τι πρέπει να γνωρίζουν τα πρόσωπα, τα οποία σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1 ή 5 του ν.1469/1984 είτε ασφαλίστηκαν προαιρετικά στον Ειδικό Λογαριασμό Ελλήνων Εξωτερικού του ΙΚΑ είτε αναγνώρισαν με εξαγορά χρόνο απασχόλησής τους σε χώρα με την οποία μετά την ισχύ του ανωτέρω νόμου (1-1-1985) υπογράφηκε διμερής Σύμβαση κοινωνικής ασφάλειας ή επεκτάθηκαν ήδη ισχύουσες διμερείς ή πολυμερείς Συμβάσεις ή έχουν εφαρμογή οι περί συνυπολογισμού διατάξεις των Κοινοτικών Κανονισμών 1408/71 και 574/72.

Με το Προεδρικό Διάταγμα 68/2000 «Εφαρμογή του άρθρου 8 του Ν.1469/1984 για την αξιοποίηση χρόνου προαιρετικής ασφάλισης ή χρόνου που αναγνωρίζεται συντάξιμος με τις διατάξεις των άρθρων 1 και 5 αντίστοιχα του ίδιου νόμου» (ΦΕΚ 58/9-3-2000, τ.Α΄) που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση της παρ.2 του άρθρου 8 του Ν.1469/1984 ρυθμίζονται οι λεπτομέρειες για την εφαρμογή της παρ.1 του άρθρου 8 του ίδιου νόμου, σύμφωνα με την οποία σε περίπτωση σύναψης ή επέκτασης διμερών ή πολυμερών Συμβάσεων κοινωνικής ασφάλειας, μετά την 1-1-1985 (ημερομηνία ισχύος των διατάξεων των άρθρων 1 και 5 του Ν.1469/84), παρέχεται η δυνατότητα στα πρόσωπα των παρ. 1 των άρθρων 1 και 5 του νόμου αυτού να χρησιμοποιήσουν το χρόνο προαιρετικής ασφάλισης στον Ειδικό Λογαριασμό Ελλήνων Εξωτερικού του ΙΚΑ ή το χρόνο που αναγνωρίζεται συντάξιμος με εξαγορά, είτε για τη θεμελίωση αυτοτελούς συνταξιοδοτικού δικαιώματος, είτε για την προσαύξηση του ποσού της σύνταξης.

Εξυπακούεται ότι οι ανωτέρω χρόνοι, προαιρετικής ασφάλισης (άρθρο 1 Ν.1469/84) ή αναγνώρισης με εξαγορά (άρθρο 5 Ν.1469/84) είναι δυνατόν να συμπίπτουν με χρόνους ασφάλισης που θα έχουν πραγματοποιηθεί σε άλλο κράτος. Οι συμπίπτοντες αυτοί χρόνοι θα αξιοποιούνται δύο φορές σύμφωνα και με τα οριζόμενα στο άρθρο 8 παρ.1 του Ν.1469/84.

Το Προεδρικό Διάταγμα έχει εφαρμογή στις περιπτώσεις προσώπων τα οποία ασφαλίσθηκαν προαιρετικά ή αναγνώρισαν, κατά τα ανωτέρω, χρόνους ασφάλισης από τις ακόλουθες χώρες:

1. Από τις χώρες οι οποίες εντάχθηκαν στην Ε.Ε. μετά την 1-1-1985, ήτοι Ισπανία,Πορτογαλία, Αυστρία, Σουηδία και Φινλανδία για τις οποίες ισχύουν οι Κοινοτικοί Κανονισμοί 1408/71 και 574/72.
2. Από τις χώρες-μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) ήτοι, Νορβηγία, Ισλανδια, Λιχτενστάιν για τις οποίες ισχύουν επίσης οι Κοινοτικοί Κανονισμοί 1408/71 και 574/72 μετά την 1-1-1994.
3. Από τις χώρες με τις οποίες μετά την 1-1-1985 συνήφθησαν διμερείς Συμβάσεις κλασσικού τύπου, ήτοι Αργεντινή, Βραζιλία, Η.Π.Α., Νέα Ζηλανδία, Βενεζουέλα και Ουρουγουάη.
4. Από τις χώρες με τις οποίες έχουμε συνάψει ειδικού τύπου Συμφωνίες, ήτοι τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες (Ουγγαρία, πρώην Ανατολική Γερμανία, πρώην Ε.Σ.Σ.Δ., Πολωνία, πρώην Τσεχοσλοβακία, Βουλγαρία, Ρουμανία) την Αίγυπτο και τη Λιβύη.

Ι. Η αξιοποίηση των χρόνων προαιρετικής ασφάλισης ή αναγνώρισης με εξαγορά, οι οποίοι είναι συμπίπτοντες με χρόνο ασφάλισης σε μία από τις χώρες των παραπάνω περιπτώσεων 1,2,3, δηλαδή σε χώρα σε σχέση με την οποία εφαρμόζονται οι περί συνυπολογισμού διατάξεις των Κοινοτικών Κανονισμών 1408/71 και 574/72 ή των διμερών Συμβάσεων κοινωνικής ασφάλειας, ο υπολογισμός της οφειλόμενης παροχής γίνεται με βάση τις διατάξεις του άρθρου 1 του Π.Δ/τος ως εξής:

Α. Στις περιπτώσεις που έχει εφαρμογή η παράγραφος 1 του άρθρου 1 του Π. Δ/τος (θεμελίωση αυτοτελούς συνταξιοδοτικού δικαιώματος) ο υπολογισμός του ποσού της οφειλόμενης παροχής γίνεται σύμφωνα με τις καταστατικές διατάξεις του οικείου ασφαλιστικού φορέα.

Παράδειγμα:

Χρόνος ασφάλισης στο ΙΚΑ 3.300 ημέρες ασφάλισης (11 έτη)
αναγνώριση χρόνου ασφάλισης
στο ΙΚΑ με εξαγορά (άρθρο 5 ν. 1469/84)
1.500 ημέρες ασφαλ. (5 έτη)
ο οποίος συμπίπτει με χρόνο
ασφάλισης στις ΗΠΑ (ή Νορβηγία
ή Σουηδία)
Συνολικός χρόνος ασφάλισης στην Ελλάδα 4.800 ημέρες ασφάλισης
Ηλικία 65 έτη (άνδρας) αυτοτελής θεμελίωση συνταξιοδοτικού
δικαιώματος, χωρίς το συνυπολογισμό του χρόνου ασφάλισης στις ΗΠΑ
(ή Νορβηγία ή Σουηδία)
Υπολογισμός ποσού αυτοτελούς σύνταξης σύμφωνα με τις διατάξεις του ΙΚΑ.

Β. Στις περιπτώσεις που έχει εφαρμογή η παράγραφος 2 του άρθρου 1 του Π.Δ/τος (θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος με βάση τις περί συνυπολογισμού διατάξεις των Κοινοτικών Κανονισμών 1408/71 και 574/72 ή των διμερών Συμβάσεων κοινωνικής ασφάλειας) ο υπολογισμός της οφειλόμενης παροχής γίνεται με τον ακόλουθο τρόπο:

Υπολογισμός θεωρητικού ποσού (εδάφιο α). Ο αρμόδιος ασφαλιστικός φορέας υπολογίζει το ποσό της σύνταξης, η οποία θα καταβαλλόταν στον ασφαλισμένο (θεωρητικό ποσό) με βάση το σύνολο των χρόνων, δηλαδή των χρόνων οι οποίοι διανύθηκαν σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία συμπεριλαμβανομένων και των χρόνων προαιρετικής ασφάλισης του άρθρου 1 του ν. 1469/84 ή εξ αναγνωρίσεως του άρθρου 5 του ίδιου νόμου καθώς και των χρόνων ασφάλισης ή διαμονής οι οποίοι πραγματοποιήθηκαν σε αντισυμβαλλόμενη χώρα ή σε χώρα σε σχέση με την οποία έχουν εφαρμογή οι Κοινοτικοί Κανονισμοί 1408/71 και 574/72.

Υπολογισμός τμηματικού ποσού (εδάφιο β). Με βάση το θεωρητικό ποσό που υπολογίσθηκε, ο αρμόδιος ασφαλιστικός φορέας υπολογίζει το ποσό της τμηματικής σύνταξης που πρέπει να καταβληθεί στον ασφαλισμένο, κατά την αναλογία που υπάρχει μεταξύ της διάρκειας των περιόδων ασφάλισης που πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία συμπεριλαμβανομένου και του χρόνου που πραγματοποιήθηκε στην προαιρετική ασφάλιση του άρθρου 1 του ν. 1469/84 ή αναγνωρίστηκε συντάξιμος με τις διατάξεις του άρθρου 5 του ίδιου νόμου, σε σχέση με τη συνολική διάρκεια των περιόδων ασφάλισης που ελήφθησαν υπόψη για τον προσδιορισμό του κατά τα ανωτέρω θεωρητικού ποσού.

Παράδειγμα:

Ι.Κ.Α.                           6.000 ημέρες ασφάλισης
Κράτος-μέλος Ε.Ε.
ή Νορβηγία ή Η.Π.Α.       5.200 « «
Προαιρετική
Αρθρου 1 ν. 1469/84
ή
Αναγνώριση άρθρου 5
ίδιου νόμου                   1.500 « « παράλληλος χρόνος με χρόνο που
                                   πραγματοποιήθηκε σε κράτος – μέλος Ε.Ε. ή στη
                                   Νορβηγία ή στις ΗΠΑ


Συνολικός χρόνος          12.700 ημέρες ασφάλισης

Υποβολή αίτησης για συνταξιοδότηση στο ΙΚΑ με τη συμπλήρωση του 58ου έτους της ηλικίας.
6.000 + 1.500 = 7.500 δεν θεμελιώνεται αυτοτελές δικαίωμα γιατί απαιτούνται 10.500 ημέρες ασφάλισης λόγω άσκησης μισθωτής δραστηριότητας.

Θεμελιώνεται συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις περί συνυπολογισμού διατάξεις των Κοινοτικών Κανονισμών ή των διμερών Συμβάσεων 7.500+5.200 = 12.700

ΙΙ. Η αξιοποίηση των χρόνων προαιρετικής ασφάλισης ή αναγνώρισης με εξαγορά, οι οποίοι είναι συμπίπτοντες με χρόνους απασχόλησης που αναγνωρίστηκαν ως ελληνικοί χρόνοι με βάση τις ειδικού τύπου Συμφωνίες που έχουμε συνάψει με τις χώρες που αναφέρονται στην ανωτέρω περίπτωση 4 και τη σχετική ελληνική νομοθεσία, γίνεται σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 1 του Π. Δ/τος, δεδομένου ότι σε κάθε περίπτωση θα έχουμε θεμελίωση αυτοτελούς συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Παράδειγμα: Ελληνας πολιτικός πρόσφυγας είχε πραγματοποιήσει:

Χρόνο ασφάλισης στο ΙΚΑ 2.500 ημέρες ασφάλισης
Μετά τον επαναπατρισμό του
αναγνώρισε με βάση το άρθρο 5
του 1469/84
3.000 ημέρες ασφάλισης
Κατά την ημερομηνία ένταξής του στο ΙΚΑ ήταν άνω των 55 ετών και αναγνώρισε σύμφωνα με το ν. 1539/85 4.500 ημέρες ασφάλισης, ο οποίος συμπίπτει με τον ανωτέρω χρόνο που έχει αναγνωρίσει με το άρθρο 5 του ν. 1469/84.
Συνολικός χρόνος ασφάλισης στην Ελλάδα 10.000 ημέρες ασφάλισης
Υποβολή αίτησης για συνταξιοδότηση στο ΙΚΑ με τη συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας.
Αυτοτελής θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Υπολογισμός ποσού αυτοτελούς σύνταξης σύμφωνα με τις διατάξεις του ΙΚΑ.