1. Γενικά στην ασφάλιση του ΟΓΑ υπάγονται:

• Οι αγρότες, οι απασχολούμενοι δηλ. προσωπικά, συστηματικά και κατά κύριο βιοποριστικό επάγγελμα στην αγροτική οικονομία (ιδιοκτήτες και εκμεταλλευτές αγροκτημάτων, αγρεργάτες, κτηνοτρόφοι, πτηνοτρόφοι, μελισσοκόμοι κ.λ.π.).
• Οι αλιείς που δεν υπάγονται στην ασφάλιση άλλου φορέα.
• Οι επαγγελματίες και βιοτέχνες που ασκούν το επάγγελμά τους σε χωριά ή οικισμούς με πληθυσμό μέχρι και 2.000 κατοίκους, υπό ορισμένες προϋποθέσεις και εφόσον δεν υπάγονται υποχρεωτικά στην ασφάλιση του ΟΑΕΕ (ΤΕΒΕ - ΤΑΕ). 
• Τα πρόσωπα που κατοικούν μόνιμα και απασχολούνται με οποιαδήποτε βιοποριστική εργασία σε Δήμους ή Κοινότητες που είχαν πληθυσμό μέχρι 5.000 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του έτους 1971, υπό τη ρητή προϋπόθεση ότι δεν υπάγονται στην υποχρεωτική ασφάλιση άλλου φορέα.
• Οι 'Ελληνες μοναχοί και μοναχές, που απασχολούνται με οποιοδήποτε τρόπο σε αγροτικές εργασίες.

2. Κλάδος Κύριας Ασφάλισης αγροτών

Από 1.1.1998 λειτουργεί στον ΟΓΑ ο Κλάδος Κύριας Ασφάλισης αγροτών που συστήθηκε με το Ν. 2458/1997 ως καθολικός διάδοχος του Κλάδου Πρόσθετης Ασφάλισης που καταργείται από την ημερομηνία αυτή.

Με το νέο αυτό θεσμό αφενός ενισχύονται και βελτιώνονται οι παλαιές παροχές του ΟΓΑ και αφετέρου καθιερώνονται και νέες σημαντικές παροχές (Διαδοχική ασφάλιση - Σύνταξη χηρείας - Ορφανική - Σύνταξη εργατικού ατυχήματος).

Στην ασφάλιση του νέου Κλάδου υπάγονται όλα τα πρόσωπα που αναφέρονται ανωτέρω. Η ασφαλισή τους είναι υποχρεωτική.

Κατ' εξαίρεση:

• Προαιρετικά ασφαλίζονται στο νέο Κλάδο α. οι μοναχοί και οι μοναχές

β. οι συνταξιούχοι οποιουδήποτε ασφαλιστικού φορέα από έμμεσο δικαίωμα

•  Στις περιπτώσεις που και οι δύο σύζυγοι υπάγονται στην ασφάλιση του ΟΓΑ, η ασφάλιση είναι υποχρεωτική για τον ένα εκ των συζύγων, ύστερα από κοινή δήλωσή τους.

Γενικός κανόνας που τίθεται, από τη σχετική με τον ΟΓΑ Νομοθεσία, είναι ότι στην ασφάλιση του ΟΓΑ υπάγονται μόνο 'Ελληνες υπήκοοι και ότι οι αλλοδαποί ασφαλίζονται με τον όρο της αμοιβαιότητας.

Ειδικότερα διακρίνουμε:

• 'Ελληνες το γένος, αλλοδαπής ή ακαθόριστης υπηκοότητας, υπάγονται στην ασφάλιση του ΟΓΑ (Ν.Δ./τα 4377/64 , 4577/66 και Ν.4575/66 άρθρο 2).
• Υπήκοοι χωρών μελών της Ε.Ε. ασφαλίζονται στον ΟΓΑ κατά τη σχετική Ευρωπαϊκή νομοθεσία.
• Υπήκοοι χωρών με τις οποίες έχει συναφθεί Σύμβαση Κοινωνικής Ασφάλειας.
• Ανιθαγενείς, αλλογενείς ή ακαθόριστου γένους ασφαλίζονται στον ΟΓΑ. (Διεθνής Σύμβαση Ν.Υόρκη, Νόμος 139/1975).
• Τέλος, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.2910/01 οι αλλοδαποί, που απασχολούνται κατά κύριο βιοποριστικό επάγγελμα στην αγροτική οικονομία και διαμένουν μόνιμα στη Χώρα, υπάγονται στην ασφάλιση του ΟΓΑ.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την ασφάλισή τους είναι η χορήγηση από την αρμόδια περιφέρεια. 

 

Η ιδιότητα του ασφαλισμένου αποδεικνύεται από την εγγραφή του στα Μητρώα Ασφαλισμένων που συντάσσονται και τηρούνται για τον Κλάδο Κύριας Ασφάλισης.

Η υπαγωγή στην ασφάλιση του ΟΓΑ αρχίζει προαιρετικά την 1η Ιανουαρίου του επομένου έτους από τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας και υποχρεωτικά την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από τη συμπλήρωση του 21ου έτους της ηλικίας και λήγει στο τέλος του έτους συμπλήρωσης του 64ου έτους της ηλικίας ή την τελευταία ημέρα του μήνα πριν από το θάνατο ή την έναρξη συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας και για όσο χρόνο διαρκεί η αναπηρία. Η ασφάλιση μπορεί να παραταθεί, με ορισμένες προϋποθέσεις, ύστερα από αίτηση του ασφαλισμένου και πέραν του 64ου έτους της ηλικίας και μόνο για όσο χρόνο απαιτείται για τη θεμελίωση δικαιώματος συνταξιοδότησης λόγω γήρατος.

Η εγγραφή στα Μητρώα του Κλάδου γίνεται με τη συμπλήρωση, στον Ανταποκριτή του ΟΓΑ του τόπου κατοικίας, ειδικού Δελτίου Απογραφής Ασφαλισμένου.

Ο ασφαλισμένος μπορεί να επιλέξει μεταξύ επτά ασφαλιστικών κατηγοριών επί των ποσών των οποίων υπολογίζονται εισφορές για σύνταξη και ασθένεια.

Επίσης δικαιούται να ζητεί οποτεδήποτε την αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας, η οποία ισχύει από την πρώτη του επόμενου έτους από την υποβολή της σχετικής αίτησης.

Η καταβολή των εισφορών ζητείται κάθε εξάμηνο. Προς τούτο για την καταβολή της εισφοράς κάθε εξαμήνου, ο ΟΓΑ στέλνει σε κάθε ασφαλισμένο μέσα στο επόμενο εξάμηνο, ειδοποίηση - απόδειξη καταβολής της εισφοράς.

Η απόδειξη εξοφλείται σε οποιοδήποτε Ταχυδρομικό Γραφείο ή αγροτικό διανομέα, απαραιτήτως μέσα στην προθεσμία που αναγράφεται σ' αυτή.

Απόδειξη που δεν έχει εξοφληθεί εμπρόθεσμα είναι άκυρη. Η εισφορά που αναγράφεται σ' αυτή, συμπεριλαμβάνεται στην απόδειξη εισφοράς του επόμενου εξαμήνου.

Δεν επιτρέπεται η μερική εξόφληση του ποσού που αναγράφεται σε κάθε ειδοποίηση - απόδειξη. Ο ασφαλισμένος πρέπει να πληρώνει τις εισφορές του πάντοτε εμπρόθεσμα και μόνο με τις ειδοποιήσεις που του στέλνονται. Πληρωμή με οποιοδήποτε άλλο τρόπο (π.χ. με απλή Ταχυδρομική επιταγή) δεν εξασφαλίζει τη σωστή ενημέρωση της ατομικής μερίδας του και δημιουργεί σειρά προβλημάτων και καθυστερήσεις.

Το ποσό της μηνιαίας εισφοράς για σύνταξη ανέρχεται σε ποσοστό 7% επί του ποσού της ασφαλιστικής κατηγορίας και το ποσό της μηνιαίας εισφοράς για παροχές ασθένειας ανέρχεται σε ποσοστό 1,5% επί του ποσού της ασφαλιστικής κατηγορίας.

Από 1-10-2002, καθιερώθηκε και η εισφορά για το Λογαριασμό Αγροτικής Εστίας (ΛΑΕ), η οποία ανέρχεται σε 1,76 € το μήνα για τους ασφαλισμένους της 1ης έως και 4ης ασφαλιστικής κατηγορίας και σε 2,64 € για τους ασφαλισμένους της 5ης  έως και 7ης κατηγορίας.

Η εισφορά για ασθένεια, είναι υποχρεωτική για όλους τους ασφαλισμένους του Κλάδου πλην των μοναχών και συνεισπράττεται υποχρεωτικά μαζί με τις εισφορές για σύνταξη και για το Λογαριασμό Αγροτικής Εστίας (ΛΑΕ).

Με πρόσφατη Νομοθετική ρύθμιση (παρ. 4 άρθρο 7 του Ν. 3050/02) προβλέπεται η δυνατότητα εξόφλησης των καθυστερούμενων ασφαλιστικών εισφορών του Κλάδου Κύριας Ασφάλισης, τμηματικά σε εξαμηνιαίες δόσεις.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την υπαγωγή στη νέα ρύθμιση είναι η εξόφληση από τον οφειλέτη των τρεχουσών ασφαλιστικών εισφορών μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες.

Εξάλλου, με τις διατάξεις του ίδιου Νόμου (άρθρο 7) παρατάθηκε εκ νέου η δυνατότητα καταβολής των καθυστερούμενων εισφορών του Κλάδου Πρόσθετης Ασφάλισης, μέχρι   31-12-2003.